بچهای که هنوز نمیتواند بخواند یا بنویسد، از یک کتاب گرامر چیزی نمیگیرد. Fabuli برای همین گروه ساخته شده است؛ برای کودکانی در سالهای اول دبستان که هنوز با حروف و صداهای زبان مادریشان هم در حال آشناییاند.
این کتاب دنبال قاعده دستوری نیست، دنبال ساختن رابطه اول بین صدا و حرف است. برای بزرگسالی که میخواهد سریع مکالمه روزمره یاد بگیرد، Fabuli اصلا گزینه درستی نیست.
حتی برای کودکی که سواد خواندن-نوشتن فارسی را کامل کرده اما هنوز الفبای لاتین را نمیشناسد، شروع با این کتاب منطقیتر از پریدن مستقیم به یک کتاب درسی معمولی است.
اجزای مجموعه Fabuli و آنچه درس میدهد
Fabuli را انتشارات آلمانی Klett منتشر کرده و نویسنده اصلی آن زیگرید ژانتوس-کرچمر است، با همکاری یوتا دوویچاس-گامست.
بسته از چهار جزء تشکیل شده: کتاب دانشآموز (Schülerbuch)، کتاب کار (Arbeitsbuch)، راهنمای معلم (Lehrerhandbuch) و یک لوح صوتی.
هر سه بخش نوشتاری در مجموع نزدیک به صد صفحه است. حجمش زیاد نیست.
کتاب دانشآموز حول دایرههای موضوعی، موقعیتهای گفتاری و سناریوهای یادگیری آشنا برای کودک چیده شده، نه فهرست جدایی از واژهها. بازیهای دیالوگ، بازی نقش و بازی معمایی، کودک را از نظر احساسی هم درگیر میکند.
همین درگیری احساسی، به گفته ناشر، ساخت اولین ساختارهای زبانی را از طریق فعالیت زبانی زنده ممکن میسازد، نه با حفظ کردن قاعده. تمرینهای عملمحور، قافیه و آهنگ هم بخش ثابت هر واحدند؛ درک و بیان زبانی مقدماتی، متناسب با پیشنیازهای سنی کودک، همینطور قدمبهقدم ساخته میشود.
آواشناسی و تلفظ، برخلاف بیشتر کتابهای عمومی که آن را یک بخش جدا میبینند، در Fabuli محور دائمی همه واحدهاست. تمرین صدا، تلفظ و آهنگ جمله در هر درس تکرار میشود، نه فقط در یک فصل مشخص.
مهارت خواندن هم به همین ترتیب پلهپله رشد میکند: اول خواندن کلمه، بعد خواندن متن کوتاه. تمرینهای متنوع این بخش، راهبردهای پایه خواندن را در ذهن کودک جا میاندازد؛ همان راهبردهایی که بعدها برای خواندن مستقل متنهای پیچیدهتر لازم میشود.
کتاب کار همان ساختارها را با تمرین نوشتاری تثبیت میکند؛ روی رابطه صدا-حرف، مهارت حرکتی دست و آشنایی با خط چاپی و شکسته کار میکند. راهنمای معلم توضیح میدهد هر بازی و آهنگ را چطور در کلاس اجرا کنند و چه ترتیبی برای واحدها منطقی است.
برای والدینی که خودشان خودآموز جلو میروند هم راهنمای عملی است، چون بدون آن باید حدس بزنند هر تمرین دقیقا چه هدفی دارد. لوح صوتی همراه، همه واژههای صوتی درس و بخشی از متنهای کتاب را دارد؛ کودک همان اول تلفظ درست را میشنود، نه بعد از چند هفته اشتباهخوانی.
Fabuli برای چه سطحی مناسب است؟
Fabuli سطحبندی رسمی چارچوب اروپایی (CEFR) ندارد. مخاطبش کودکی است که هنوز سواد پایه ندارد، نه بزرگسالی که برای آزمون A1 آماده میشود. عنوان فرعی آلمانی کتاب، «Anfangsunterricht»، یعنی «آموزش آغازین» است؛ نقطه شروع، نه ادامه یک دوره.
تمرکز کتاب روی ساخت اولین رابطه بین صدا و حرف آلمانی است، همراه با تلفظ و آهنگ زبان. این پایهای است که هر دوره رسمی بعدی روی آن سوار میشود. کودکی که Fabuli را کامل کرده، برای شروع یک دوره A1 آمادهتر است؛ نه اینکه خودش وارد A1 شده باشد.
این تفاوت برای والدین مهم است، مخصوصا کسانی که قبلا با کتابهای عمومیتر آشنا بودهاند. اگر انتظار داشته باشید کودک بعد از این کتاب بتواند جمله بسازد یا مکالمه ساده کند، احتمالا ناامید میشوید.
هدف این مرحله، آمادهکردن گوش، زبان و دست کودک برای گام بعدی است، نه رساندنش به یک سطح رسمی مشخص. آلمانی هم از این نظر با فارسی فرق زیادی دارد. رابطه حرف و صدا در آلمانی قاعدهمندتر است، اما قاعدهها با فارسی یکی نیستند.
کودک باید این رابطه تازه را از صفر بسازد، نه آن را روی عادتهای خواندن فارسی سوار کند.
در آموزش زبان دوم به کودکان کمسن، این توالی معمولا معکوس نمیشود: اول گوش، بعد زبان، بعد دست.
کودکی که مستقیم وارد نوشتن شود بدون اینکه صداها را خوب شناخته باشد، معمولا همان اشتباههای تلفظی را در نوشتهاش هم تکرار میکند.
رعایت همین توالی است که در بلندمدت وقت کمتری برای اصلاح تلفظ اشتباه میگیرد.
دانلود کتاب Fabuli
کتاب Fabuli
کتاب زبان آموز Fabuliرایگان
کتاب کار Fabuliرایگان
فایل صوتی Fabuliرایگان
مزایای Fabuli
نقطه قوت اصلی Fabuli این است که دقیقا همانجایی شروع میکند که کودک واقعا هست، نه جایی که کتابهای عمومیتر فرض میکنند باید باشد.
بازیهای نقش و آهنگهای کوتاه، متناسب با دامنه توجه کودک در سنین پایین.
تمرین همزمان شنیدن، صحبتکردن و نوشتن پایه، نه فقط یک مهارت جدا.
تمرکز پیوسته روی تلفظ و آهنگ جمله در همه واحدها، نه فقط یک فصل مجزا.
راهنمای معلم مفصل، هم برای کلاس هم برای والدینی که خودشان کودک را همراهی میکنند.
لوح صوتی کامل، برای شنیدن تلفظ درست بدون نیاز به یک بزرگسال آلمانیزبان در خانه.
کتاب کار جداگانه برای تمرین حرکتی نوشتن حروف، چیزی که در بیشتر کتابهای عمومی آلمانی کودکان کم پیدا میشود.
معایب فابولی
همه متن کتاب به زبان آلمانی است، بدون هیچ توضیح فارسی کنار واژهها. والدینی که خودشان آلمانی بلد نیستند، برای همراهی روزانه کودک به کمک بیشتری نیاز دارند، شاید یک معلم یا کلاس موازی که سؤالهای کودک را جواب بدهد.
تاریخ انتشار این نسخه به سال ۲۰۰۸ برمیگردد و تجدید چاپ عمدهای از آن گزارش نشده. صفحهآرایی و تصویرسازی کتاب همان حالوهوای قدیمیتر را دارد، نه استاندارد بصری کتابهای تازهمنتشرشده کودکان که معمولا رنگهای تندتر و شخصیتهای پویانماییشده دارند.
برای کودکی که با کارتونها و اپلیکیشنهای رنگارنگ امروزی بزرگ شده، ممکن است در نگاه اول کمی کمجذابیت بهنظر برسد.
پاسخنامه رسمی برای تمرینهای کتاب کار هم در بسته نیست. ارزیابی درستی جوابها معمولا بر عهده معلم یا والد میماند، نه خود کودک. کسی که دنبال یک بسته کاملا خودارزیاب برای کودک است، همینجا کم میآورد.
سطح خودِ والد یا معلم همراه هم نکته مهمی است. برای اجرای درست بازیهای نقش و تصحیح تلفظ، شنیدن نمونه درست از لوح صوتی کافی نیست. کسی که همراه کودک نشسته باید خودش هم چند بار به آن گوش داده باشد، تا بتواند در لحظه کودک را همراهی کند.
چطور با Fabuli کار کنیم؟
هر بخش را کوتاه نگه دارید و در چند نشست کوتاه پیش ببرید، نه یک جلسه طولانی. کودکان در این سن با تکرار پراکنده بهتر یاد میگیرند تا فشردن محتوا در یک روز. ده تا پانزده دقیقه روزانه، معمولا از یک جلسه یکساعته هفتگی مؤثرتر است.
لوح صوتی را میشود پیش از باز کردن کتاب کار پخش کرد، تا صدا زودتر از حرف در ذهن بنشیند. آهنگها و شعرکها را چند بار تکرار کنید؛ همین تکرار است که رابطه صدا-حرف را در ذهن کودک ثابت میکند.
قبل از شروع هر واحد تازه، یک دقیقه واحد قبلی را مرور کنید. این مرور کوتاه، فاصلهای که معمولا بین جلسات کودک میافتد را پر میکند و از فراموشی سریع صداهای تازهآموخته جلوگیری میکند.
بازیهای نقش را هم میشود بیرون از زمان درس، مثلا موقع بازی آزاد، دوباره تکرار کرد؛ همین تکرار غیررسمی، یادگیری را طبیعیتر جا میاندازد.
بهتر است پیشرفت کودک را با پیشرفت همسنوسالانش مقایسه نکنید. سرعت ساخت رابطه صدا-حرف در هر کودک متفاوت است، و تمرکز بیشازحد روی سرعت، معمولا همان انگیزه بازیمحوری را که Fabuli روی آن ساخته شده از بین میبرد.
یک دفترچه ساده برای یادداشت واژهها و آهنگهای موردعلاقه کودک هم کمک میکند بعدها بهراحتی مرورشان کنید، بدون اینکه دوباره کل کتاب را ورق بزنید.
Fabuli در برابر دیگر کتابهای آلمانی کودکان
بیشتر کتابهای آلمانی برای کودکان غیربومی از یک سطح پایه شروع میشوند و فرض میکنند کودک تا حدی سواد خواندن-نوشتن دارد. Fabuli این فرض را ندارد. درست از نقطهای شروع میکند که کودک هنوز حرف و صدا را از هم جدا نکرده.
همین تفاوت، Fabuli را برای کودکان خیلی کوچک یا کسانی که تازه با الفبای لاتین آشنا میشوند مناسبتر میکند.
کتابهای عمومیتر، برای کودکان بزرگتر با سواد پایه، معمولا جواب بهتری میدهند؛ چون سرعتشان بالاتر است و مستقیم سراغ جملهسازی میروند، بدون توقف روی مرحله شناخت حرف و صدا.
اپلیکیشنهای زبانآموزی کودکان هم گزینه دیگریاند که این روزها زیاد بهکار میروند. اما بیشترشان روی بازی دیجیتال و امتیازگیری تکیه دارند، نه روی توالی آموزشی مشخص بین صدا، حرف و نوشتار دست.
برای کودکی که بعدا در مدرسه با خط دستنویس آلمانی سروکار دارد، تمرین کتاب کار کاغذی چیزی میدهد که هیچ اپلیکیشنی جایگزینش نمیشود.
Fabuli برای شروع زودهنگام آلمانی کودکان ساخته شده، درست از جایی که حرف و صدا هنوز با هم آشنا نشدهاند. اگر دنبال یک نقطه شروع آرام و بازیمحور برای کودک هستید، این ترکیب از کتاب، کتاب کار، راهنمای معلم و لوح صوتی همان چیزی است که لازم دارید.
صبر بیشترین چیزی است که این مرحله میطلبد؛ نتیجه این کتاب فوری دیده نمیشود، ولی پایهای میسازد که کودک را برای هر دوره رسمی بعدی آلمانی آمادهتر نگه میدارد.