کتاب Gronlandsk Grammatik

کسی که می‌خواهد گرینلندی یاد بگیرد یا آن را در سطح دانشگاهی بررسی کند، منبع زیادی جلوی رویش نیست؛ این زبانی است با گویشوران محدود و مطالب آموزشی کم.

اکثر کتاب‌های موجود یا راهنمای مکالمه گردشگری‌اند، سطحی و بدون تحلیل دستوری. Grønlandsk Grammatik دقیقا همین خلأ را پر می‌کند: یک گرامر آکادمیک کامل از زبان گرینلندی، به زبان دانمارکی.

پوشش Grønlandsk Grammatik

گرینلندی یکی از زبان‌های خانواده اسکیمو-آلئوتی است و از نظر ساختاری با بیشتر زبان‌های اروپایی که معمولا زبان‌آموز فارسی‌زبان با آن‌ها آشنا شده فرق اساسی دارد.

این زبان چندترکیبی است؛ یعنی به‌جای ساختن جمله از چند کلمه جدا، بخش زیادی از معنا با اضافه‌کردن پسوند به یک ریشه ساخته می‌شود و کلمه‌ها می‌توانند بسیار بلند شوند.

Grønlandsk Grammatik دقیقا همین سازوکار را باز می‌کند: چطور ریشه، پسوند و پسوند دستوری کنار هم یک واحد معنایی کامل می‌سازند.

برای کسی که فقط با زبان‌هایی مثل انگلیسی یا فرانسه آشنا شده، این تفاوت گیج‌کننده به‌نظر می‌رسد. در آن زبان‌ها یک جمله از چند کلمه جدا مثل فاعل، فعل و مفعول ساخته می‌شود؛ در گرینلندی، همان معنا اغلب در یک کلمه واحد و طولانی جا می‌گیرد.

یک ریشه در ابتدا می‌آید و ردیفی از پسوندهای دستوری، هرکدام یک تکه از معنا را اضافه می‌کنند. کتاب همین منطق پسوندسازی را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهد، نه فقط چند مثال پراکنده.

کتاب کار خودش را از ابتدا روی توصیف دقیق دستوری متمرکز کرده، نه آموزش مکالمه یا واژگان روزمره.

یعنی اگر دنبال یک کتاب برای یادگیری چند جمله کاربردی برای سفر هستید، این گزینه درستی نیست؛ اما اگر می‌خواهید بفهمید ساختار این زبان از کجا می‌آید و چرا این‌قدر با زبان‌های آشنای شما فرق دارد، دقیقا همین را می‌دهد.

رسم‌الخط امروزی گرینلندی هم داستان خودش را دارد و بی‌ربط به فهم کتاب نیست. تا سال ۱۹۷۳ زبان با شیوه نوشتاری پیچیده‌ای می‌نوشتند که Samuel Kleinschmidt، زبان‌شناس و مبلغ آلمانی-دانمارکی، در قرن نوزدهم طراحی کرده بود.

سال ۱۹۷۳ اصلاحی در رسم‌الخط انجام شد تا نوشتار به تلفظ واقعی نزدیک‌تر شود؛ همین اصلاح یکی از دلایل بالارفتن چشمگیر سواد به زبان گرینلندی شناخته می‌شود. کتاب حاضر بر همین رسم‌الخط جدید نوشته شده.

ساختار Grønlandsk Grammatik

نویسنده اصلی این کتاب Stig Bjørnum است. نسخه فعلی ویرایش دوم، از سال ۲۰۱۲، بازبینی‌شده همان گرامری است که اولین‌بار در سال ۲۰۰۳ منتشر شد.

کتاب ۲۷۴ صفحه دارد و ناشرش Atuagkat است، انتشاراتی مستقر در نوووک، پایتخت گرینلند؛ نامش هم در زبان گرینلندی یعنی همان «کتاب‌ها».

متن کتاب دوزبانه است: توضیح‌ها به دانمارکی نوشته شده‌اند، اما مثال‌ها مستقیم از خود زبان گرینلندی آمده‌اند. این یعنی برای استفاده از کتاب، باید دانمارکی را در سطح خواندن آکادمیک بلد باشید؛ کتاب مستقیما به انگلیسی یا فارسی ترجمه یا نوشته نشده.

این انتخاب زبان نگارش کتاب هم تصادفی نیست. گرینلند برای قرن‌ها زیر اداره دانمارک بوده و هنوز هم دانمارکی زبان دوم رسمی و زبان اصلی آموزش عالی در آن‌جاست.

به همین دلیل تقریبا هر منبع آکادمیک جدی درباره زبان گرینلندی، از جمله همین کتاب، اول به دانمارکی نوشته می‌شود، نه به انگلیسی.

کسی که می‌خواهد این زبان را در سطح دانشگاهی دنبال کند، دیر یا زود با همین واقعیت روبه‌رو می‌شود.

این‌که کتاب ویرایش دوم است هم نکته بی‌اهمیتی نیست. ویرایش اول در سال ۲۰۰۳ منتشر شد و نسخه فعلی، حاصل بازبینی آن بعد از حدود یک دهه استفاده در محیط دانشگاهی است. یعنی محتوا فقط چاپ دوباره نیست؛ یک دور بازخورد و اصلاح را هم پشت‌سر گذاشته.

سطح‌بندی و مخاطب Grønlandsk Grammatik

ناشر این کتاب را عمدتا برای تدریس در دانشگاه و مؤسسات آموزش عالی معرفی کرده؛ یعنی مخاطب اصلی‌اش دانشجویان زبان‌شناسی، مطالعات قطبی یا زبان‌های اسکیمو-آلئوتی است.

اما همان منبع رسمی هم اشاره کرده که کتاب برای خودآموزی هم قابل استفاده است، به شرط این‌که خواننده از قبل با دانمارکی راحت باشد.

گروه سومی هم هست که کمتر به آن فکر می‌شود: کسانی که با گرینلند ارتباط شخصی یا حرفه‌ای دارند، مثلا از طریق کار، تحقیق میدانی یا خانواده.

این‌ها می‌خواهند فراتر از عبارت‌های روزمره وارد ساختار واقعی زبان شوند. برای این گروه هم، چون کتاب دانمارکی را پیش‌فرض گرفته، مسیر ورودی همان تسلط به دانمارکی است، نه دانستن انگلیسی.

چون این کتاب رده‌بندی سطح مثل A1 یا B1 ندارد، کسی که دنبال یک مسیر پلکانی و مشخص برای یادگیری گرینلندی می‌گردد، باید انتظارش را عوض کند. این کتاب یک مرجع توصیفی است، نه یک دوره آموزشی با درس‌های پیوسته و سطح‌بندی‌شده.

در عمل یعنی این کتاب بیشتر شبیه یک دایرةالمعارف مرجع است، نه یک کتاب درسی معمولی. لازم نیست از همان فصل یک شروع کنید و پیوسته تا آخر پیش بروید.

کسی که یک نقطه خاص دستوری برایش سؤال شده، می‌تواند مستقیم همان بخش را باز کند؛ کسی که می‌خواهد کل ساختار زبان را از صفر و پیوسته یاد بگیرد، احتمالا باید کنار این کتاب یک منبع آموزشی مکمل هم داشته باشد.

مزایای Grønlandsk Grammatik

• یکی از معدود گرامرهای آکادمیک کامل زبان گرینلندی است؛ برای این زبان با گویشوران محدود، منابع مشابه اصلا زیاد نیستند و پیداکردن جایگزین جدی سخت است.
• ویرایش دوم و بازبینی‌شده است، نه همان نسخه خام سال ۲۰۰۳؛ یعنی محتوا یک‌بار مرور، اصلاح و به‌روزرسانی شده.
• مثال‌ها مستقیم از زبان گرینلندی واقعی آمده، نه جمله‌های ساختگی برای تمرین مبتدی؛ همین باعث می‌شود توصیف دستوری به زبان زنده امروزی نزدیک‌تر باشد، نه به نمونه‌های آزمایشگاهی.
• هم برای استفاده دانشگاهی طراحی شده هم برای خودآموزی، به شرط دانستن دانمارکی؛ محدود به یک محیط کلاسی خاص نیست.

معایب Grønlandsk Grammatik

• کل توضیح‌های کتاب به دانمارکی است؛ کسی که دانمارکی نمی‌داند، حتی با دانستن انگلیسی خوب، از این کتاب چیز زیادی درنمی‌آورد و باید اول سراغ یادگیری دانمارکی برود.
• کتاب یک گرامر توصیفی است، نه یک دوره آموزش مکالمه؛ تمرین محاوره، واژگان روزمره یا دیالوگ در آن نیست.
• چون رده‌بندی سطح ندارد، برای زبان‌آموز کاملا مبتدی که هنوز نمی‌داند از کجا شروع کند، مسیر مشخص و پلکانی پیشنهاد نمی‌دهد؛ باید خودتان بفهمید کدام فصل به کارتان می‌آید.

Grønlandsk Grammatik در برابر راهنماهای مکالمه‌ای گرینلندی

بیشتر منابعی که برای زبان گرینلندی پیدا می‌شوند، راهنمای مکالمه گردشگری‌اند: چند جمله و عبارت پرکاربرد، بدون توضیح چرایی ساختار زبان.

این نوع راهنماها برای یک سفر کوتاه کافی‌اند؛ یاد می‌گیرید سلام کنید، غذا سفارش بدهید، یا آدرس بپرسید، بدون این‌که بدانید چرا کلمه‌ها این شکلی ساخته شده‌اند.

Grønlandsk Grammatik کاملا از جنس دیگری است؛ به‌جای عبارت آماده، مکانیزم زبان را باز می‌کند.

کسی که فقط چند جمله برای سفر می‌خواهد، این کتاب برایش زیادی است و احتمالا خسته‌کننده هم به‌نظر می‌رسد؛ کسی که می‌خواهد بفهمد این زبان چطور کار می‌کند، دقیقا به همین نوع کتاب نیاز دارد.

یک کلمه گرینلندی می‌تواند معنای یک جمله کامل انگلیسی را در خودش جا بدهد. این دو گروه مخاطب معمولا با هم قاطی نمی‌شوند، و بهتر است هرکس بداند دقیقا کدام‌شان است.

Grønlandsk Grammatik یک مرجع دانشگاهی برای دستور زبان گرینلندی است، به دانمارکی، با ویرایشی بازبینی‌شده در سال ۲۰۱۲.

برای دانشجوی زبان‌شناسی یا هرکسی که با دانمارکی راحت است و می‌خواهد ساختار این زبان چندترکیبی و کم‌شناخته‌شده را از منبعی جدی بفهمد، انتخاب معقولی است.

این کتاب مسیر آسان یا سریعی برای یادگیری گرینلندی نیست، و اصلا قرار هم نیست باشد. برای کسی که همین حالا دانمارکی می‌داند و نیاز آکادمیک واقعی به این زبان کم‌شناخته‌شده دارد، Grønlandsk Grammatik یکی از جدی‌ترین منابع موجود است.

نه یک میان‌بر سریع، بلکه یک نقطه شروع محکم برای فهم واقعی زبان.

دانلود کتاب Gronlandsk Grammatik